วิธีคำนวณเหล็กปลอกให้แม่นมีแค่ 3 สเต็ป คือ หาความยาวเหล็กต่อ 1 ตัว (เส้นรอบรูปของปลอก บวกระยะขอเกี่ยวปลายสองข้างประมาณ 10-13 ซม.) แล้วเอาความยาวหน่วยเมตรคูณด้วยน้ำหนักต่อเมตรของเหล็กที่ใช้ ถ้าเป็น RB6 (เหล็กเส้นกลม 6 มม.) ก็คูณ 0.222 กก./ม. สุดท้ายอยากรู้ว่าได้กี่ตัวต่อกิโล ก็เอา 1 หารด้วยน้ำหนักต่อตัว จบครบทั้งงบและจำนวนสั่งของ บทความนี้จะพาคิดทีละขั้นพร้อมตัวอย่างจริงและตารางน้ำหนักหลายขนาดให้หยิบไปใช้ได้เลย

เหล็กปลอกคืออะไร ทำไมต้องคำนวณให้เป๊ะ

เหล็กปลอก คือเหล็กเส้นที่ดัดเป็นกรอบสี่เหลี่ยม (หรือรูปทรงตามแบบ) เอาไปรัดรอบเหล็กแกนของเสาและคาน หน้าที่หลักคือยึดเหล็กแกนให้อยู่ทรง กันเหล็กแกนโก่งเวลารับน้ำหนัก และช่วยรับแรงเฉือน ส่วนใหญ่ที่หน้างานบ้านพักอาศัยจะใช้ RB6 เกรด SR24 (เหล็กเส้นกลมผิวเรียบ กำลังคราก 2,400 กก./ตร.ซม.)

เหตุผลที่ต้องคำนวณให้แม่น เพราะปลอกเป็นของที่ใช้จำนวนเยอะมากในหนึ่งต้นเสา คิดพลาดตัวละไม่กี่เซนติเมตร พอคูณด้วยหลายร้อยหลายพันตัวก็กลายเป็นเหล็กขาดหรือเหลือเป็นสิบกิโล งบบานได้ง่าย ๆ

สูตรหาความยาวเหล็กต่อ 1 ตัว

หัวใจของวิธีคำนวณเหล็กปลอกอยู่ที่การหาความยาวเหล็กที่ต้องใช้ดัด 1 ตัว สูตรคือ

ความยาวต่อตัว = เส้นรอบรูปของปลอก + ระยะขอเกี่ยวปลายทั้งสองข้าง

• เส้นรอบรูป ของปลอกสี่เหลี่ยม = (กว้าง + ยาว) x 2 โดยกว้างยาวในที่นี้คือขนาดของตัวปลอกที่ดัดจริง ไม่ใช่ขนาดหน้าเสา (ปกติหน้าเสาลบระยะหุ้มคอนกรีตออกทั้งสองด้าน)
• ระยะขอเกี่ยว คือปลายเหล็กสองข้างที่ต้องงอกลับมาเกี่ยวไว้ ไม่ให้ปลอกคลายตัว รวมสองข้างประมาณ 10-13 ซม. (ยิ่งเหล็กใหญ่ยิ่งเผื่อมากขึ้น)

ปลายปลอกที่ถูกต้องตามมาตรฐานต้องงอ 135 องศา และดัดเย็นห้ามใช้ความร้อนเผา (ตาม มยผ. 1103) เส้นผ่านศูนย์กลางวงในที่ดัดต้องไม่เล็กกว่า 6 เท่าของขนาดเหล็ก (6d) ตรงนี้คนคุมงานควรเช็กกับแบบให้ชัด

ตัวอย่างคำนวณจริง ปลอกขนาด 15×15 ซม.

ลองคิดปลอกขนาดตัวปลอก 15 x 15 ซม. ใช้ RB6 กัน

1. เส้นรอบรูป = (15 + 15) x 2 = 60 ซม.
2. บวกขอเกี่ยวสองข้าง เอาค่ากลาง ๆ ที่ 12 ซม. รวมเป็น 72 ซม. = 0.72 ม.
3. หาน้ำหนักต่อตัว = ความยาว(ม.) x 0.222 = 0.72 x 0.222 = 0.16 กก. ต่อตัว (ปัดเศษ)

เท่านี้ก็รู้แล้วว่าปลอก 15×15 หนึ่งตัวหนักประมาณ 0.16 กิโล ถ้าจะสั่ง 500 ตัว ก็เตรียมเหล็กไว้ราว 80 กิโล

ตารางน้ำหนักเหล็กปลอกต่อตัว (RB6)

ตารางนี้คิดจากขอเกี่ยวรวมสองข้าง 12 ซม. เท่ากันทุกขนาด เพื่อให้เทียบง่าย ใช้เป็นค่าอ้างอิงตั้งต้น หน้างานจริงต้องปรับตามแบบ

ขนาดปลอก (กว้าง x ยาว ซม.)	เส้นรอบรูป (ซม.)	+ ขอเกี่ยว (ซม.)	ความยาวต่อตัว (ม.)	น้ำหนักต่อตัว (กก.)
10 x 10	40	52	0.52	0.115
10 x 15	50	62	0.62	0.138
15 x 15	60	72	0.72	0.160
15 x 30	90	102	1.02	0.226
20 x 30	100	112	1.12	0.249

หมายเหตุ ค่าการคำนวณทั้งหมดเป็นเพียงค่าประมาณการเท่านั้น เพื่อความถูกต้องรบกวนติดต่อสอบถาม

วิธีคิดว่าเหล็กปลอกกี่ตัวต่อกิโล

พอมีน้ำหนักต่อตัวแล้ว จะพลิกกลับเป็นจำนวนตัวต่อกิโลง่ายมาก แค่เอา 1 หารด้วยน้ำหนักต่อตัว

จำนวนตัวต่อกิโล = 1 ÷ น้ำหนักต่อตัว

ยกตัวอย่างปลอก 15×15 ที่หนัก 0.16 กก./ตัว จะได้ 1 ÷ 0.16 = ประมาณ 6.3 ตัวต่อกิโล ส่วนปลอกเล็ก 10×10 ที่หนัก 0.115 กก./ตัว จะได้ราว 8.7 ตัวต่อกิโล ยิ่งปลอกเล็กยิ่งได้จำนวนต่อกิโลเยอะ เป็นเรื่องปกติ

อย่าลืมเผื่อทาบและขอเกี่ยวตามแบบจริง

ตัวเลขในตารางเป็นค่าตั้งต้นให้เห็นภาพเท่านั้น เวลาใช้งานจริงมีอีกหลายจุดที่ทำให้เหล็กกินมากกว่าที่คิด

• ระยะขอเกี่ยว 10-13 ซม. เป็นค่าประมาณ ปลอกเหล็กใหญ่หรือแบบที่วิศวกรกำหนดพิเศษอาจยาวกว่านี้
• ถ้าเป็นปลอกที่ต้องทาบต่อ ต้องเผื่อระยะทาบเข้าไปด้วย
• ขนาดตัวปลอกต้องคิดจากหน้าเสาลบระยะหุ้มคอนกรีต (covering) แล้ว ไม่ใช่ขนาดหน้าเสาเต็ม ๆ
• ระยะเรียงปลอกตามยาวของเสาก็มีเกณฑ์ คือไม่เกิน 16 เท่าของเหล็กแกน หรือ 48 เท่าของเหล็กปลอก หรือด้านแคบสุดของหน้าเสา เลือกค่าที่น้อยที่สุด ตรงนี้กระทบจำนวนปลอกทั้งต้นโดยตรง

สรุปง่าย ๆ คือให้ยึดแบบก่อสร้างและรายการคำนวณของวิศวกรเป็นหลักเสมอ ตารางนี้ไว้ช่วยประเมินงบและปริมาณคร่าว ๆ ก่อนสั่งของ

ถ้าไม่อยากมานั่งดัดเองทีละตัวให้ปวดหลัง เรารับทำเหล็กปลอกสำเร็จรูปตัด-ดัด-ผูกตามแบบ (ลิงก์ไปหน้า: เหล็กปลอกสำเร็จรูป) ส่งถึงหน้างาน หรือถ้าอยากเข้าใจภาพรวมเหล็กเสริมฐานราก ลองอ่านเหล็กเสริมฐานรากสำเร็จรูปคืออะไร (ลิงก์ไปหน้า: เหล็กเสริมฐานราก) เพิ่มได้

อยากได้ปลอกตามแบบ ไม่ต้องคิดเอง

ส่งแบบมาให้เราได้เลย ทีมงานคิดจำนวน ตัด ดัด ผูกตามระยะให้ครบ เหล็กได้ มอก. ส่งทั่วไทย
LINE @thairebar หรือโทร 065-935-0721
เดี๋ยวเราคำนวณและทำใบเสนอราคาให้ฟรี ราคาขึ้นกับขนาด จำนวน และเกรดเหล็ก จึงขอเสนอเป็นรายงานจริงตามแบบของลูกค้าจะดีที่สุดครับ